İcra Faiz Hesaplama

İcra faizi, bir para alacağının zamanında ödenmemesi nedeniyle, borçlunun temerrüde düştüğü tarihten itibaren alacaklıya ödemesi gereken ek tutardır. İcra takibinde faiz; asıl alacağın (anaparanın) üzerine, belirli bir oran ve süreye bağlı olarak işler. Amacı, alacaklının paranın geç tahsilinden doğan kaybını gidermektir.

Türk hukukunda faiz oranları ve türleri esas olarak 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun ile belirlenir. İcra dosyalarında en sık karşılaşılan iki tür, yasal (kanuni) faiz ile ticari temerrüt (avans) faizidir. Hangi türün uygulanacağı, alacağın niteliğine ve taraflar arasında sözleşmeyle kararlaştırılmış bir oran olup olmadığına göre değişir.

Yasal (kanuni) faiz, sözleşmede oran kararlaştırılmamış adi (ticari olmayan) ilişkilerde uygulanır ve 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesine dayanır. Bu oran uzun süre yıllık %9 olarak uygulanmış, 1 Haziran 2024 tarihinden itibaren yıllık %24’e yükseltilmiştir. Örneğin iki kişi arasındaki adi bir borç ilişkisinde, aksi kararlaştırılmadıysa yasal faiz devreye girer.

Ticari temerrüt (avans) faizi ise iki tarafın da tacir olduğu ticari işlerde uygulanır. 3095 sayılı Kanun’un 2. maddesi uyarınca, ticari işlerde temerrüt faizi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) kısa vadeli avans işlemlerine uyguladığı orana bağlıdır. Bu oran, TCMB kararlarıyla dönemsel olarak değişir; dolayısıyla uzun süren takiplerde faiz, dönem dönem farklı oranlarla hesaplanır. Ödemede gecikilen bir ticari fatura ya da bono, tipik olarak bu kapsamdadır.

Taraflar sözleşmeyle daha yüksek bir faiz oranı kararlaştırmışsa, sınırlar dahilinde bu sözleşmesel oran uygulanır. Böyle bir durumda aracın “özel oran” modunu kullanarak kendi oranınızı girebilirsiniz.

Faiz, iki tarih arasındaki gün sayısına göre işler: faiz başlangıç tarihi ile faiz bitiş (hesap) tarihi. Başlangıç tarihi genellikle borcun muaccel olduğu, temerrüdün gerçekleştiği ya da takibin/davanın açıldığı tarihtir ve alacağın dayanağına göre belirlenir. Bitiş tarihi ise faizin hesaplandığı gündür; örneğin ödeme günü ya da hesap dökümünün çıkarıldığı tarih.

İcra takibi uzun sürebilir ve bu süre içinde faiz oranı birden çok kez değişebilir. Böyle durumlarda faiz, tek bir oranla değil; her oranın yürürlükte olduğu alt dönem için ayrı ayrı hesaplanır ve bu dönemler toplanır. Bu araç, girdiğiniz tarih aralığını oran değişim tarihlerinde otomatik bölerek her dönemin faizini ayrı satırda gösterir; böylece hesap dökümünü şeffaf biçimde görürsünüz.

İcra takibinde faiz çoğunlukla basit faiz esasına göre ve 365 gün üzerinden hesaplanır. Temel formül şudur:

Faiz = Anapara × (Yıllık Oran ÷ 100) × (Gün Sayısı ÷ 365)

Örneğin 100.000 TL anapara için, yıllık %24 yasal faizle 90 günlük dönemde faiz şöyle olur: 100.000 × 0,24 × (90 ÷ 365) ≈ 5.917,81 TL. Oran dönem içinde değişiyorsa her alt dönem kendi oranıyla hesaplanıp toplanır. Aylık ya da günlük oran girdiğinizde, araç sırasıyla 30 gün ve 1 gün bölenini kullanır.