Maaş Haczi: Ne Kadar Kesilir? Hesaplama

Bordronuzda “icra kesintisi” satırını ilk kez gören bir çalışan da, aynı borçlu için üçüncü maaş haczi müzekkeresinin sırasını takip eden bir avukat da aynı soruların cevabını arar: Maaş haczi ne kadar kesilir, kesinti ne zaman biter, emekli maaşından kesinti yapılabilir mi? Bu rehberde bu soruları kanun metnine ve Yargıtay kararlarına dayanarak, somut hesap örnekleriyle cevaplıyoruz.

Maaş Haczi Nedir? Yasal Dayanağı

Maaş haczi, kesinleşmiş bir icra takibinde borçlunun işverenden aldığı maaş veya ücretin bir bölümüne icra dairesi aracılığıyla el konulmasıdır. Dayanağı İcra ve İflas Kanunu (2004) m. 83’tür: maaşlar, ücretler ve intifa hakları “kısmen haczi caiz olan şeyler” arasında sayılır. Yani maaşın tamamı değil, kanunun çizdiği sınırlar içinde bir bölümü haczedilebilir.

Uygulama İcra ve İflas Kanunu (2004) m. 355 üzerinden yürür: icra dairesi işverene bir haciz yazısı (müzekkere) gönderir; işveren bu yazıya cevap vermek, bildirilen oranda kesinti yapmak ve kestiği tutarı icra dosyasına aktarmakla yükümlüdür. Yargıtay, bu yükümlülüğe uymayan işveren hakkında ayrıca bir mahkeme kararına gerek olmaksızın sorumluluğa gidileceğini, kesilmeyen veya gönderilmeyen tutarın sorumluların kendi mallarından alınacağını açıkça vurgular (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2012/8879, K. 2012/26750, T. 18.09.2012). Sorumluluk sınırsız da değildir: işveren dosya borcunun tamamından değil, borçlunun çalıştığı dönemde kesip göndermediği tutardan sorumlu tutulur (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2019/4736, K. 2020/3518, T. 02.06.2020).

Banka hesabına uygulanan elektronik hacizler ayrı bir rejime tabidir; bu konunun ayrıntısı için e-haciz nedir, sorgulama ve kaldırma rehberimize bakabilirsiniz.

Maaş Haczi Ne Kadar Kesilir? Dörtte Bir Kuralı

İİK m. 83/2’nin kuralı nettir: haczedilecek tutar maaşın dörtte birinden az olamaz. Yargıtay bu hükmü iki yönlü okur:

Alt sınır: Maaşın tamamı borçlu ve ailesinin geçimine yetmese bile icra memuru maaşın 1/4’ünü haczetmek zorundadır.
Üst sınır: 1/4’ün üzerine çıkılabilmesi için, icra müdürünün borçlu ve ailesinin geçinmesi için gerekli tutarı takdir etmesi (gerekirse bilirkişiye başvurması) ve ancak bu tutar indirildikten sonra kalan kısmı haczetmesi gerekir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2015/33619, K. 2016/2007, T. 26.01.2016; aynı yönde E. 2014/3625, K. 2014/6567, T. 06.03.2014).

Pratikte kesinti neredeyse her zaman net maaşın 1/4’ü olarak uygulanır; daha yüksek oran, geçim takdiri yapılmadan uygulanırsa şikâyet konusu edilebilir.

Vergi dairesi veya SGK gibi kamu alacaklıları için ölçü biraz farklıdır: Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (6183) m. 71’e göre kesinti, aylık ve ücretlerin üçte birinden çok, dörtte birinden az olamaz.

Maaş Haczi Hesaplama: Somut Örnek

30.000 TL net maaş alan bir çalışan üzerinden maaş haczi hesaplama örneği:

Kalem	Tutar
Net maaş	30.000 TL
Haciz kesintisi (1/4)	7.500 TL
Çalışanın eline geçen	22.500 TL

Farklı maaş seviyeleri için aynı kural:

Net maaş	Aylık kesinti (1/4)	Ele geçen
30.000 TL	7.500 TL	22.500 TL
45.000 TL	11.250 TL	33.750 TL
60.000 TL	15.000 TL	45.000 TL

Kesinti, dosya borcu (asıl alacak + faiz + takip masrafları + vekâlet ücreti) bitene kadar her ay devam eder. Örneğin 90.000 TL’lik bir dosya borcu, 30.000 TL net maaştan yapılan 7.500 TL’lik kesintiyle — bu arada işleyen faiz hesaba katılmazsa — 12 ayda kapanır.

Emekli Maaşı Haczedilir mi?

Emekli maaşı haczedilir mi sorusunun cevabı, çalışan maaşından tamamen farklıdır. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (5510) m. 93 uyarınca SGK tarafından bağlanan gelir, aylık ve ödenekler, SGK’nın kendi alacakları ve nafaka borçları dışında haczedilemez. Aynı madde, haczi yasaklanan aylıkların haczine ilişkin taleplerin, borçlunun muvafakati yoksa icra müdürü tarafından doğrudan reddedileceğini de hükme bağlar — yani borçlunun ayrıca mahkemeye gitmesine gerek kalmadan talep dairede reddedilir.

Muvafakatin geçerlilik şartlarını Yargıtay Hukuk Genel Kurulu netleştirmiştir: emekli aylığının haczine muvafakat, ancak icra takibi kesinleştikten sonra ve haciz sırasında veya haciz işleminden sonra verilmişse geçerlidir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2023/52, K. 2024/29, T. 31.01.2024). Genel Kurul, 5510 m. 93’ün emekli aylığını koruyan bu rejimini yakın tarihli bir kararında da uygulamıştır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2024/784, K. 2025/393, T. 25.06.2025). Muvafakat yokken konulmuş emekli aylığı haczi, şikâyet üzerine kaldırılır (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2010/17513, K. 2010/30561, T. 20.12.2010).

Özet: Emekli aylığından kesinti görüyorsanız ve ortada ne nafaka borcu ne SGK alacağı ne de takip kesinleştikten sonra verilmiş bir muvafakatiniz varsa, bu haciz hukuka aykırıdır ve kaldırılması istenebilir.

”Maaşımın Haczine Muvafakat Ediyorum” Belgeleri Geçerli mi?

Kredi veya borç sözleşmesi imzalarken “maaşımın tamamının haczine muvafakat ederim” içerikli belgeler imzalatılması yaygın bir uygulamadır. İİK m. 83/a bu kapıyı kapatır: haczi caiz olmayan mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçersizdir. Yargıtay’a göre borçlunun hacizden önceki bir dönemde alacaklıyla yaptığı bu tür anlaşmalar hüküm doğurmaz (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2009/14176, K. 2009/23085, T. 19.11.2009); feragat ancak haciz sırasında veya haciz işleminden sonra beyan edilmişse geçerlidir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2009/3871, K. 2009/12104, T. 04.06.2009).

Nafaka Alacağında Maaş Haczi: 1/4 Sınırı Aşılır

Nafaka, maaş haczi rejiminin en güçlü istisnasıdır. Yargıtay’a göre işlemekte olan (cari) aylık nafaka, borçlunun maaşından 1/4 sınırına ve sıra kuralına tabi olmadan, birinci sırada ve tamamı üzerinden kesilir; diğer alacaklılar ancak kalan tutarın 1/4’ünden pay alabilir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2009/3269, K. 2009/13519, T. 16.06.2009). Buna karşılık ödenmeyip birikmiş nafaka adi alacak niteliğindedir; onun için genel kural, yani İİK m. 83’teki 1/4 sınırı geçerlidir (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2014/19264, K. 2014/17556, T. 30.09.2014) ve birikmiş nafaka diğer hacizlerle birlikte sıraya girer (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2018/12890, K. 2018/13345, T. 12.12.2018).

Örnek: 40.000 TL net maaşlı borçlunun 8.000 TL cari nafaka borcu ve ayrıca bir banka kredisi haczi olsun. Önce 8.000 TL nafaka tamamen kesilir; kalan 32.000 TL’nin 1/4’ü olan 8.000 TL kredi dosyasına gider; borçlunun eline 24.000 TL geçer.

Birden Fazla Maaş Haczi Varsa Sıra Nasıl İşler?

Aynı maaş üzerinde birden fazla haciz olması kesintiyi artırmaz. İİK m. 83/2’ye göre hacizler sıraya konur; sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2015/24174, K. 2016/1687, T. 21.01.2016). Maaş üzerinde beş ayrı dosyadan haciz bulunsa bile aylık kesinti — nafaka istisnası dışında — 1/4’ü aşamaz; sıra kuralına aykırı biçimde aynı anda birden fazla dosya için kesinti yapılması şikâyet konusudur (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2015/15450, K. 2015/28334, T. 16.11.2015).

Bu kuralın alacaklı tarafındaki anlamı şudur: maaş haczinde tahsilatı belirleyen şey çoğu zaman alacağın büyüklüğü değil, müzekkerenin işverene ulaşma sırasıdır. Borçlunun işe girişini geç öğrenen alacaklı, kuyruğun sonuna yazılır. Yoğun dosya çalışan bürolar için Hansoft İcra Takip Programı bu noktada devreye girer: borçlunun malvarlığı değişimlerini anlık izler, borçlu yeni bir işe girdiğinde vekili hemen haberdar eder ve maaş haczi müzekkerelerinin tebligat akıbetini barkodlarıyla otomatik takip eder — böylece haciz sırasında öne geçme şansı büroda kalır.

Maaş Haczi Sorgulama: e-Devlet ve UYAP Adımları

Maaşınızda kesinti başladıysa veya başlamasından endişe ediyorsanız, maaş haczi sorgulama için şu yolları kullanabilirsiniz:

e-Devlet: turkiye.gov.tr’de “İcra Dosyası Sorgulama” (Adalet Bakanlığı) hizmetine girin. Adınıza açılmış icra dosyalarını, dosya numarası, icra dairesi ve dosya durumu bilgileriyle görürsünüz. Dosya ayrıntısında haciz işlemlerini inceleyebilirsiniz.
UYAP Vatandaş Portal: vatandas.uyap.gov.tr üzerinden e-Devlet şifrenizle girip dosya evraklarını (haciz müzekkeresi, işveren cevabı dahil) görüntüleyebilirsiniz.
İşvereninizin bordro/İK birimi: İşverene tebliğ edilen haciz yazısında icra dairesi ve dosya numarası yazar; kesintinin hangi dosyaya gittiğini buradan öğrenebilirsiniz.
İcra dairesi: Dosya numarasıyla ilgili icra dairesinden kalan borç (bakiye) dökümü alabilirsiniz; kesintinin ne zaman biteceğini bu bakiye belirler.

Adım adım ekran görüntülü anlatım için icra dosyası sorgulama rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Maaş Haczi Nasıl Kaldırılır?

Maaş haczi nasıl kaldırılır sorusunun cevabı, haczin hukuka uygun olup olmadığına göre ikiye ayrılır.

Haciz hukuka uygunsa yollar şunlardır:

Borcun ödenmesi: Dosya borcu (asıl alacak, faiz, harç ve masraflar) tamamen ödendiğinde haciz kalkar; icra dairesi işverene haczin kaldırıldığını bildirir. Kalan bakiyeyi mutlaka icra dairesinden teyit edin.
Alacaklıyla anlaşma: Alacaklı veya vekili, örneğin bir ödeme planında anlaşılması üzerine, haczin kaldırılmasını icra dairesinden talep edebilir. Haricen yapılan anlaşmalarda kaldırma talebinin dosyaya girdiğini doğrulamadan ödemeyi tamamlamamaya dikkat edin.
Taksitle ödeme taahhüdü: İcra dairesinde borcu taksitle ödeme taahhüdünde bulunmak, alacaklının kabulüne bağlı olarak kesinti yerine taksit düzenine geçilmesini sağlayabilir; taahhüdün ihlali ciddi sonuçlar doğurduğundan bu adımı atmadan önce hukuki destek alın.

Haciz hukuka aykırıysa başvuru yolu icra mahkemesine şikâyettir. Tipik örnekler:

Geçim takdiri yapılmadan maaşın 1/4’ünden fazlasının kesilmesi,
Muvafakat olmadan emekli aylığına haciz konulması,
Sıradaki haczin kesintisi bitmeden sonraki dosya için kesintiye başlanması,
Hacizden önce imzalatılmış muvafakat belgesine dayanılması.

Bu hâllerde icra mahkemesi, memur işlemini iptal ederek haczin veya fazla kesintinin kaldırılmasına karar verebilir. Süreler ve usul dosyaya göre değiştiğinden şikâyet yolunu bir avukatla birlikte yürütmek önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Maaş haczi olan işçi işten çıkarılabilir mi?

Maaş haczi işveren için bir kesinti ve bildirim yükümlülüğü doğurur; İİK m. 355 işverene çalışanın işine son verme hakkı vermez, aksine maaş veya işyeri değişikliklerini icra dairesine bildirme yükümlülüğü getirir. İş ilişkisinin feshi ayrı bir iş hukuku değerlendirmesidir.

Asgari ücret haczedilebilir mi?

İİK m. 83 asgari ücret için ayrı bir istisna öngörmez; Yargıtay, maaşın tamamı geçime yetmese bile 1/4’ünün haczedilmek zorunda olduğunu kabul eder (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2015/33619, K. 2016/2007, T. 26.01.2016). Yani asgari ücretten de 1/4 oranında kesinti yapılabilir.

Maaş haczi kesintisi ne zaman biter?

Dosya borcu — işleyen faiz ve masraflarla birlikte — tamamen tahsil edildiğinde biter. Kalan bakiye icra dairesinden veya UYAP üzerinden öğrenilir; kesinti bittiği hâlde işverene kaldırma yazısı ulaşmadıysa dosyadan talep edilmelidir.

İşveren maaş haczi yazısına cevap vermezse ne olur?

İşveren, kesmesi gereken tutardan kendi malvarlığıyla sorumlu olur; bu sorumluluk için ayrıca bir mahkeme kararına gerek yoktur (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2012/8879, K. 2012/26750, T. 18.09.2012). Sorumluluk, borçlunun o işyerinde çalıştığı dönemde kesilmeyen tutarla sınırlıdır.

Emekli maaşındaki haciz kendiliğinden kalkar mı?

Hayır; konulmuş bir kesintinin durması için icra dosyasına başvurmak gerekir. Muvafakat yoksa 5510 m. 93 uyarınca haciz talebinin zaten reddedilmesi gerektiğinden, konulmuş haciz şikâyet yoluyla kaldırılır (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2010/17513, K. 2010/30561, T. 20.12.2010).

Avukatlar birden fazla dosyada maaş haczini nasıl verimli takip eder?

Maaş haczinde tahsilat, müzekkere sırasına ve borçlunun işyeri değişikliklerinin zamanında yakalanmasına bağlıdır. Bu süreci yüzlerce dosyada elle izlemek yerine, UYAP entegre icra takip yazılımı ile tebligat akıbetleri ve borçlunun işe giriş bilgileri otomatik takip edilebilir.

Bu içerik hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Maaş haczi süreçleri dosyanıza göre farklı sonuçlar doğurabilir; somut olayınız için mutlaka bir avukata danışın.